Không giống như một số loại rượu gạo thông thường, khi uống rượu “mắt cua” người ta sẽ không còn thấy cái vị xông gắt, khê nồng, đắng chát hay nhạt nhẽo, lành lạnh nơi cổ họng mà cái vị cay cay, êm êm và sau đó là the the, ngòn ngọt cứ tan dần trong miệng làm tê tê đầu lưỡi, vòm họng… khiến cho người ta có cảm giác thích thú, đắm say ngay từ lần đầu thưởng thức.

Men ủ ra thứ rượu "mắt cua" phải là men ta

Nói về cách thức để làm ra cái thứ rượu say êm này thì chỉ ở làng Tiền Lệ (Tiền Yên – Hoài Đức – Hà Nội) mới kỳ công đến vậy. Từ khâu chọn gạo, làm men, lên men đến chưng cất thành rượu… tất cả đều được thực hiện một cách hết sức cầu kỳ. Gạo được chọn nấu rượu phải là loại nếp cái hoa vàng, nấu thành cơm vừa chín tới, nếu sống hoặc bén cháy thì rượu sẽ bị nồng và khê, khi lắc chai hoặc rót ra ly, rượu sẽ không có mắt cua và mùi thơm nữa. Đợi cho cơm nguội hẳn thì bắt đầu vào men và ủ khoảng 3 ngày 3 đêm. Đợi cho men “dậy”, cho vào nồi và tiếp tục ngâm khoảng 6 ngày đêm rồi mới đem nấu rượu. Tuy nhiên, để cho ra được loại rượu đặc sản “mắt cua” thì men đem ủ rượu phải là loại men ta, thứ men chứa khoảng từ 32 đến 36 vị thuốc bắc.

Hơi nước trong nồi rượu được bốc lên bộ phận làm lạnh bằng chậu sành

Đặc biệt nhất là cách nấu rượu của người dân Tiền Lệ, họ không sử dụng cách nấu “thuỷ hạ” như một số loại rượu thông thường, nghĩa là cho hơi nước chạy trong ống đồng qua một bể nước. Thay vào đó, họ sử dụng phương pháp nấu “thuỷ thượng”, hơi nước trong nồi rượu được bốc lên một chiếc chậu sành có bộ phận làm lạnh ở trên cũng bằng sành, sau đó cho rượu chảy ra một ống tre dài hơn 1m. Điều đặc biệt nữa là người dân ở Tiền Lệ không nấu rượu bằng bếp than như những nơi khác vì theo họ hơi rượu bốc lên mạnh, rượu sẽ khé cổ, không ngon và dễ gây ra hiện tượng đau đầu khi uống. Để cho ra thứ rượu như ý, người dân nơi đây thường đun bằng củi hoặc trấu, lửa không được để cho bốc thành ngọn mà chỉ dùng hơi nóng của than củi hửng đỏ hoặc hơi nóng của đống trấu được đốt ở dưới nồi để cho rượu chảy nhỏ giọt vào vò.

Rượu "mắt cua" được nấu theo phương pháp "thủy hạ"

Nhìn những ly rượu nổi lấm tấm những “mắt cua” trong vắt và thơm nhẹ, nhấp thử một ngụm và từ từ cảm nhận vị cay cay rồi ngay sau đó là ngòn ngọt cứ tan trong cổ họng, một cảm giác lâng lâng, dễ chịu cứ từ từ lan tỏa. “Rượu ngon phải là thứ rượu không mùi nồng nặc mà nó có mùi thơm thơm dìu dịu trong hơi thở. Đó mới là thứ nước hoa đặc biệt của người đàn ông…”, bác Nguyễn Văn Trạch chia sẻ.

Những bát rượu "mắt cua" luôn hiện hữu trong bữa tiệc của người Tiền Lệ như một nét văn hóa