Để lấy nước pha cà phê, chị H’Năm - Buôn M Grư, xã Cư Xuê, huyện Cư Mgar, Đak lak, một trong 4 người con gái phải dậy từ 3-4 giờ sáng đeo gùi ra suối lấy nước. Con suối cách nhà khoảng 6 cây số. Ở trong ngôi nhà này có 4 hộ, bao gồm 16 người. Ai cũng sẽ uống cà phê trước khi làm bất cứ việc gì khác. Uống cà phê buổi sáng đã trở thành thói quen của hơn 195.000 người Êđê sống ở Đak Lak chứ không riêng gì nhà chị H’Năm.

Những người phụ nữ Êđê dậy từ 3 giờ sáng, rang xay cà phê, những hạt cà phê ngon nhất trong vườn được hái để dành riêng cho gia đình, trước khi xuất khẩu ra bất cứ nước nào trên thế giới.

Chị H’Năm Mê kể về công việc của mình: “Chúng tôi tự giã bằng cối buổi sáng. Mỗi lần giã khoảng 10kg thôi để uống dần”.

Người Êđê cũng thích uống cà phê đặc quánh nguyên chất như người Braxin hay Thổ Nhĩ Kỳ vậy. Chỉ có một điểm khác duy nhất là họ không thích pha bất cứ một loại hương liệu nào vào cà phê, nếu người nào không quen uống sẽ dễ say bởi nó rất đặc và đắng. Một gia đình 16 người như gia đình nhà chị H’Năm Mê cần khoảng 5 thìa to bột cà phê nguyên chất mỗi sáng. Một điểm độc đáo nữa là cà phê không pha bằng phin như các quán cà phê của người Kinh, không pha bằng máy như thường thấy ở các công sở nước ngoài mà được lọc qua một cái túi may bằng vải bông, do chính những người phụ nữ tự khâu.

Theo những người dân ở đây thì mỗi người chỉ uống một ly mỗi ngày, và trẻ con cũng thích uống và chúng biết uống từ khi lên… 3 tuổi.

3 tuổi đã bắt đầu làm quen với cà phê. Thức uống này đã trở thành người bạn đồng hành cùng người Êđê suốt cuộc đời. Mỗi buổi sáng, họ uống cà phê trước khi ăn bất cứ thứ gì vào bụng. Thức ăn thay đổi hàng ngày theo bữa cơm, còn cà phê, chỉ một loại, suốt đời không đổi. Lót dạ xong ly cà phê đen, tiếp theo là ăn sáng, cũng là bữa cơm chính trong ngày với những bát gạo nương thơm lừng cùng canh măng, canh môn và canh bầu. Sau bữa sáng mới là lúc người phụ nữ có thời gian riêng cho mình, còn những nguời đàn ông chuẩn bị ra rẫy.

Hạt cà phê gắn bó với người Êđê bởi uống cà phê đã trở thành một tập tục được tiếp nối từ đời này qua đời khác trong mỗi gia đình. Và bây giờ nó lại càng trở nên quan trọng hơn vì hầu như nhà nào ở đây cũng trồng cà phê xuất khẩu và trở thành nguồn thu nhập chính của họ. Không hề có chủ ý, thế nhưng, những người dân tộc Êđê đã và đang gửi gắm những giá trị văn hoá của mình vào mỗi hạt cà phê bán ra nước ngoài.