Bằng
cách tăng thời gian làm việc và cường độ làm việc của mình hơn nữa song
dần dà sức ép công việc khiến tôi kiệt sức. Nhân viên dưới quyền cũng
như các phòng ban trong công ty tôi dường như thiếu sự gắn kết trong
các hoạt động. Việc mà họ có thể làm là đẩy vấn đề lên cấp trên chờ
quyết định… Một lúc nào đó nhà quản lý phải đối đầu với tình hình này
và chính lúc đó họ đã đối đầu với việc thiếu hụt một kế hoạch hoạt động
sản xuất kinh doanh hợp lý.
Thông
thường trong giai đoạn đầu khi qui mô hoạt động còn nhỏ không nhiều các
doanh nghiệp Việt nam ý thức được tầm quan trọng của việc xây dựng cho
mình một kế hoạch kinh doanh bài bản. Do qui mô nhỏ mọi hoạt động dường
như đều nằm trong sự kiểm soát của chủ doanh nghiệp hay nhà quản lý. Họ
duy trì cách làm việc theo cách giải quyết sự kiện và sự ăn ý gắn kết
giữa các thành viên trong nhóm như trong gia đình. Theo thời gian tình
hình dần thay đổi thậm chí trong một số doanh nghiệp tình hình thay đổi
một cách nhanh chóng. Qui mô hoạt động sản xuất kinh doanh “phình” ra
nhanh chóng cùng sự phát triển “nóng” của xã hội Việt Nam. Tình hình
cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt trên thị trường hàng hoá dịch vụ …
cũng như ngay trong thị trường về nguồn nhân lực. Phát triển là tín
hiệu tốt với doanh nghiệp song cũng đẩy họ vào tình thế mất cân bằng.
Nhà quản lý mất dần sự kiểm soát với tình hình. Nỗ lực cá nhân không đủ
bù đắp sự thiếu hụt tạo ra do áp lực công việc. Giải quyết các sự kiện
không có khả năng gắn kết tổng thể theo định hướng xuyên suốt toàn công
ty… Thực tế này đẩy nhà quản lý - những người
xa lạ với việc lập kế hoạch, những người cho việc lập kế hoạch chỉ là
công việc mang nặng lý thuyết - đến với thực tế buộc họ phải biết dừng
lại để hoạch định cho những đường đi nước bước của mình một cách khôn
ngoan hơn.
Việc
lập kế hoạch kinh doanh trên thực tế là một công cụ không thể thiếu của
nhà quản lý và giống như mọi công cụ khác nó đòi hỏi nhà quản lý phải
có kỹ năng sử dụng một cách chuyên nghiệp.
Không ít nhà quản lý sử
dụng không thành thạo công cụ này. Họ than phiền kế hoạch chỉ là thứ
“vẽ” trên giấy tờ. Kế hoạch là thứ không bao giờ thực hiện được. Thậm
chí, tệ hơn, nhân viên chẳng bao giờ thực hiện thậm chí không biết
những thứ trong kế hoạch họ đề ra. Lỗi lớn nhất mà các nhà quản lý này
mắc phải là họ đã không trả lời được hai câu hỏi lớn nhất của một kế
hoạch kinh doanh. Câu hỏi về mặt công việc và câu hỏi về mặt con người.
Để
trả lời câu hỏi về mặt công việc, một kế hoạch kinh doanh phải được
xuất phát từ việc phân tích chuỗi hoạt động sản xuất kinh doanh. Xuất
phát từ thị trường - người tiêu dùng đến kênh phân phối, công ty, đối
thủ cạnh tranh cho tới hoạt động sản xuất nguồn cung ứng. Từ kết quả từ
các phân tích này nhà quản lý tổng hợp và đúc rút ra những điểm mấu
chốt quyết định điểm mạnh , điểm yếu, các cơ hội và đe doạ đối với công
ty (SWOT) . Lật ngược trở lại với những điểm mạnh có được công ty sẽ
phải làm gì để khai thác tận dụng các cơ hội, khắc phục các điểm yếu và
hạn chế các đe doạ sẽ có thể xảy ra. Từ những phân tích này để nhà quản
lý xác định cho mình một mục đích cần hướng tới và nỗ lực để đi tới mục
đích của mình bằng cách chia nhỏ thành các mục tiêu trong từng giai
đoạn cụ thể. Xây dựng các chiến lược, cách thức để đạt được các mục
tiêu đó và cụ thể hoá thành các kế hoạch hành động với các nguồn lực và
chi phí phù hợp. Một vấn đề cần lưu ý – đây cũng
là một lỗi thường gặp nhất ở nhà quản lý – là các mục tiêu trong những
giai đoạn cụ thể phải đảm bảo các tiêu chí cơ bản : Cụ thể, đo lường
được, tham vọng, có thể đạt được, tương thích và
thời hạn hoàn thành (SMART). Thêm vào đó nó cần thiết phải trả lời được
các câu hỏi: Tại sao phải thực hiện? Ai sẽ là người thực hiện? Sẽ phải
thực hiện cái gì? Thực hiện ở đâu ? Và thực hiện bằng cách nào? Hơn thế
nữa kế hoạch kinh doanh phải được đặt trong bối cảnh qui hoạch của một
chiến lược tổng thể chung của công ty với tính nhất quán và xuyên
suốt...
Với
cách như mô tả ở trên ta đã phần nào khái quát được câu trả lời về mặt
công việc. Song chỉ trả lời câu hỏi về mặt công việc là chưa đủ nhà
quản lý cần phải trả lời câu hỏi về mặt con người. Những người tham gia
có tin vào kế hoạch của cấp trên đưa ra hay không? Họ có tin vào người
lãnh đạo dẫn dắt họ hay không? Việc hoàn thành kế hoạch đặt ra hay
không đạt được có ý nghĩa hay ảnh hưởng gì với họ hay không? Các mục
tiêu là SMART với nhà quản lý, song có SMART với họ hay không ? … Nếu
câu trả lời là không thì nhà quản lý vẫn chưa thực sự trả lời câu hỏi
về mặt con người. Điều đó đồng nghĩa với việc dù cho một kế hoạch có
được tính toán phân tích và xây dựng công phu đến đâu đi chăng nữa nó
vẫn sẽ chỉ tồn tại trên giấy tờ và có nguy cơ thất bại cao. Hay nói
cách khác nhà quản lý cần phải nhìn nhận vấn đề như hai mặt của một bàn
tay, một mặt là công việc một mặt là con người. Thiếu một trong hai mặt
đó sẽ không thể tạo nên một bàn tay hay một kế hoạch kinh doanh hoàn
chỉnh.
Với
một kế hoạch kinh doanh bài bản nhà quản lý giúp cho toàn công ty có
một cái nhìn định hướng tổng thể cho các hoạt động trong thời gian tới
với các mục tiêu rõ ràng. Là cơ sở để phân bổ các nguồn lực thời gian
và chi phí theo thứ tự ưu tiên. Là nền tảng để phối kết hợp giữa các bộ
phận phòng ban cũng như kiểm tra giám sát và động viên thúc đẩy. Là
chìa khoá giúp doanh nghiệp trên con đường chuyên nghiệp con đường tới
thành công.